Đình Đồng Đạo – Chùa Linh Quang (thôn Đồng Đạo xã Hợp Thịnh tỉnh Bắc Ninh) là quần thể di tích tín ngưỡng tiêu biểu, gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân địa phương qua nhiều thế hệ. Trải qua thăng trầm lịch sử, hai công trình không chỉ là nơi sinh hoạt tôn giáo mà còn là minh chứng sinh động cho truyền thống văn hóa và tinh thần đoàn kết cộng đồng.
Theo các tư liệu lưu giữ, chùa Linh Quang được xây dựng từ khoảng thế kỷ XIX, dưới triều Nguyễn. Ngay từ khi hình thành, chùa đã trở thành trung tâm sinh hoạt Phật giáo quan trọng của nhân dân trong vùng. Các văn bia còn lại cho thấy, vào các năm 1926, 1938 và 1943, chùa đã nhiều lần được tu sửa với sự đóng góp của đông đảo nhân dân và tín chủ, thể hiện sự quan tâm, gìn giữ di tích qua các thời kỳ.
Cùng với chùa Linh Quang, đình Đồng Đạo cũng được xây dựng từ thời Nguyễn, là nơi thờ Đức Thánh Tam Giang – vị thần được nhân dân tôn kính vì có công với sự nghiệp dựng nước và giữ nước. Những hiện vật như bia đá, hoành phi, câu đối hiện còn là minh chứng cho bề dày lịch sử và giá trị văn hóa của di tích. Hai công trình được xây dựng gần nhau, tạo thành quần thể kiến trúc tín ngưỡng mang đậm nét đặc trưng của làng quê Bắc Bộ.
Trong các giai đoạn kháng chiến, đặc biệt là thời kỳ chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, di tích chịu nhiều ảnh hưởng nặng nề. Nhiều hạng mục của chùa Linh Quang bị tháo dỡ theo chủ trương tiêu thổ kháng chiến; đình Đồng Đạo cũng bị tháo dỡ để phục vụ xây dựng các công trình công cộng. Trải qua thời gian, nhiều cấu kiện kiến trúc bị xuống cấp, mai một.
Tuy nhiên, với sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền và sự đồng thuận của nhân dân, công tác tu bổ, tôn tạo di tích đã được triển khai tích cực trong những năm gần đây. Năm 2019, chùa Linh Quang được tu bổ, xây dựng lại khang trang trên cơ sở giữ gìn kiến trúc truyền thống, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân. Đến năm 2022, đình Đồng Đạo cũng được phục dựng với quy mô phù hợp, bảo tồn các yếu tố kiến trúc cổ và không gian thờ tự trang nghiêm.
Không chỉ có giá trị về kiến trúc, nghệ thuật, đình Đồng Đạo – chùa Linh Quang còn là nơi lưu giữ nhiều hoạt động văn hóa truyền thống. Hằng năm, tại di tích diễn ra các lễ hội như lễ Thượng Nguyên, lễ hội tháng Mười âm lịch với nghi thức rước nước, thu hút đông đảo nhân dân tham gia. Đặc biệt, di tích còn gắn với tục kết chạ giữa thôn Đồng Đạo và thôn Ngô Đạo, góp phần thắt chặt tình đoàn kết cộng đồng.
Việc đình Đồng Đạo – chùa Linh Quang được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh là sự ghi nhận xứng đáng đối với những giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh đặc sắc. Đây cũng là cơ sở quan trọng để địa phương tiếp tục bảo tồn, phát huy giá trị di sản, góp phần giáo dục truyền thống và xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở.
Lễ đón bằng công nhận di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh đối với Đình Đồng Đạo, Chùa Linh Quang sẽ được xã Hợp Thịnh tổ chức vào sáng ngày 3/4/2026 tại Đình Đồng Đạo, Chùa Linh Quang. Sau lễ đón sẽ diễn ra các hoạt động lễ hội Trong 03 ngày từ ngày 03/4/2026 đến ngày 05/4/2026 (tức ngày 16,17,18/02/2026 âm lịch).
