Phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ tình nguyện là hoạt động tự nguyện của cá nhân tham gia vào việc phòng ngừa, ứng phó với các sự cố cháy, nổ, tai nạn, sự cố, và các tình huống khẩn cấp khác, nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản và môi trường.
Lực lượng tình nguyện này có thể hỗ trợ đắc lực cho lực lượng phòng cháy chữa cháy chuyên nghiệp trong các tình huống khẩn cấp, đặc biệt là ở những khu vực địa hình phức tạp hoặc khó tiếp cận. Nội dung này được Chính phủ quy định rõ tại Nghị định số 105/2025/NĐ-CP, ngày 15/5/2025, quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
Điều 22 Nghị định số 105/2025/NĐ-CP, quy định về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ tình nguyện như sau:
- Cá nhân tham gia hoạt động phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ tình nguyện đăng ký bằng văn bản với Công an cấp xã nơi cư trú theo Mẫu số PC05 kèm theo Nghị định số 105/2025/NĐ-CP.
- Công an cấp xã có trách nhiệm tiếp nhận văn bản đăng ký, xem xét, thông báo cho cá nhân đã đăng ký trước đó về việc tham gia hoạt động phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ tình nguyện và lập danh sách gửi cơ quan, đơn vị Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ trực tiếp quản lý địa bàn.
- Cá nhân tham gia hoạt động phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ tình nguyện chịu sự điều hành, hướng dẫn, phân công, kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ của Công an cấp xã, cơ quan Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; được sử dụng trang thiết bị bảo hộ, phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ phù hợp với nội dung đăng ký tham gia hoạt động phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ; được tham gia huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ. Người sử dụng lao động có trách nhiệm để cá nhân là người lao động thuộc phạm vi quản lý đã đăng ký tham gia hoạt động phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ tỉnh nguyện được tham gia huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ khi có thông báo của cơ quan Công an.
Khuyến khích cá nhân tự bảo đảm thiết bị bảo hộ, phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ khi tình nguyện tham gia hoạt động phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ.
- Chính sách khuyến khích cá nhân gia hoạt động phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ tình nguyện:
+ Được hưởng bồi dưỡng, hỗ trợ khi tham gia chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ bằng mức bồi dưỡng, hỗ trợ đối với người được huy động, người tham gia chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ theo quy định tại Điều 32 Nghị định số 105/2025/NĐ-CP, về bồi dưỡng, hỗ trợ đối với người được huy động, người tham gia chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ;
+ Khi tham gia phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ mà bị tai nạn, bị thương, bị chết thì được hưởng chế độ như chế độ, chính sách đối với người được huy động, người tham gia phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ mà bị tai nạn, bị thương, bị chết được quy định tại Điều 33 Nghị định số 105/2025/NĐ-CP, về chế độ, chính sách đối với người được huy động, người tham gia phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ chưa tham gia bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội mà bị tai nạn, bị thương và Điều 34 Nghị định số 105/2025/NĐ-CP, về chế độ, chính sách đối với người được huy động, người tham gia phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ chưa tham gia bảo hiểm xã hội bị chết./.
- Cá nhân đã đăng ký tình nguyện tham gia hoạt động phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ được huy động tham gia các hoạt động phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ phù hợp với nội dung đăng ký.
Khi chấm dứt tham gia hoạt động phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ tình nguyện, cá nhân phải thông báo cho Công an cấp xã nơi đã đăng ký trước đó.
Công tác phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ tình nguyện là nhằm huy động sự tham gia đông đảo của cộng đồng, đặc biệt là lực lượng tại chỗ, để kịp thời ứng phó, xử lý các sự cố cháy, nổ, tai nạn, sự cố, cứu người và tài sản khi có tình huống xảy ra. Thực hiện tốt quy định về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ tình nguyện sẽ góp phần quan trong trong việc đảm bảo an toàn tính mạng, tài sản cho người dân và cộng đồng; Giảm thiểu thiệt hại do cháy, nổ, tai nạn, sự cố gây ra; Nâng cao ý thức, trách nhiệm của người dân trong công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; Xây dựng cộng đồng an toàn, vững mạnh./.
